แผ่นดินไหว 5.9 แมกนิจูด แม่สรวย เชียงราย: เหตุการณ์ที่เปลี่ยนความเข้าใจของสังคมไทย
ในช่วงต้นปี 2568 แผ่นดินไหว 5.9 แมกนิจูดที่มีศูนย์กลางบริเวณอำเภอแม่สรวย จังหวัดเชียงราย ส่งแรงสั่นสะเทือนให้รู้สึกได้ทั่วจังหวัดเชียงใหม่ ลำปาง พะเยา และแม้แต่บางส่วนของกรุงเทพฯ แม้จะไม่มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก แต่บ้านเรือนเก่าแก่ อาคารโรงเรียน และวัดหลายแห่งได้รับความเสียหาย เหตุการณ์นี้เป็นหลักฐานชัดเจนว่าประเทศไทยไม่ได้ปลอดภัยจากแผ่นดินไหวอย่างที่หลายคนเชื่อ
บทเรียน 3 ข้อที่สำคัญที่สุดจากเหตุการณ์นี้
บทเรียนแรกคือโครงสร้างที่ไม่ได้รับการออกแบบรองรับแรงสั่นสะเทือนเสียหายมากที่สุด อาคารที่ได้รับความเสียหายหนักส่วนใหญ่เป็นอาคารอิฐก่ออยู่บนดินอ่อนที่ขยายแรงสั่นสะเทือน หรืออาคารเก่าที่สร้างก่อนที่จะมีมาตรฐานการก่อสร้างทนแผ่นดินไหว
บทเรียนที่สองคือระบบแจ้งเตือนที่ไม่ครอบคลุมทำให้ประชาชนไม่มีเวลาเตรียมตัว หลายพื้นที่ไม่ได้รับการแจ้งเตือนล่วงหน้า ทำให้ผู้คนไม่มีโอกาสออกจากอาคาร ปิดแก๊ส หรือหลบในจุดที่ปลอดภัย
บทเรียนที่สามคือความไม่รู้วิธีปฏิบัติตัวที่ถูกต้องเพิ่มความเสี่ยง ผู้คนจำนวนมากตื่นตกใจและวิ่งออกจากอาคารขณะที่ยังมีการสั่นสะเทือน ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่เพิ่มความเสี่ยงบาดเจ็บจากชิ้นส่วนที่ตกจากอาคาร
สิ่งที่เจ้าของบ้านต้องดำเนินการใน 4 ด้าน
ด้านแรกคือการประเมินและปรับปรุงโครงสร้าง ให้จ้างวิศวกรโยธาที่ได้รับใบอนุญาตตรวจสอบโครงสร้างบ้าน โดยเฉพาะหากสร้างก่อนปี 2540 หรืออยู่ในระยะ 50 กิโลเมตรจากรอยเลื่อนมีพลัง หากพบจุดอ่อน การเสริมเสา คาน และฐานรากด้วย Carbon Fiber Wrap หรือเหล็กเพิ่มเติมสามารถเพิ่มความทนทานได้อย่างมีนัยสำคัญ
ด้านที่สองคือการติดตั้งระบบเตือนภัย ระบบ Smart Home EWS อย่าง HappySmart ให้การแจ้งเตือนส่วนตัวก่อนที่แรงสั่นสะเทือนหลักจะมาถึง เริ่มต้นที่ 4,500 บาท และสามารถลดความเสียหายได้มากกว่าที่คิดด้วยการปิดแก๊สและตัดไฟอัตโนมัติ
ด้านที่สามคือการจัดทำแผนฉุกเฉินครอบครัว กำหนดจุดรวมพลภายนอกอาคาร ซ้อมแผนอพยพอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง เตรียมกระเป๋าฉุกเฉิน 72 ชั่วโมง และสอนเด็กทุกคนในบ้านให้รู้จัก Drop-Cover-Hold On
ด้านที่สี่คือการทำประกันภัยบ้านที่ครอบคลุมแผ่นดินไหว ตรวจสอบกรมธรรม์ให้แน่ใจว่าครอบคลุมทั้งความเสียหายต่อโครงสร้างและทรัพย์สินภายใน บริษัทประกันหลายแห่งเสนอแพ็คเกจเฉพาะสำหรับพื้นที่เสี่ยงในราคาที่สมเหตุสมผล
บทบาทของภาครัฐที่ต้องเร่งพัฒนา
รัฐบาลไทยต้องเร่งพัฒนา 3 ด้าน ได้แก่ การขยายเครือข่ายสถานีตรวจแผ่นดินไหวให้ครอบคลุมกว่าเดิม การบังคับใช้มาตรฐานก่อสร้างทนแผ่นดินไหวในพื้นที่เสี่ยง 12 จังหวัด และการจัดโปรแกรมให้ความรู้ประชาชนเรื่องการปฏิบัติตัวที่ถูกต้องเมื่อเกิดแผ่นดินไหว
สรุป: จากบทเรียนสู่การเตรียมพร้อมที่เป็นรูปธรรม
แผ่นดินไหว 5.9 แมกนิจูดที่แม่สรวยสะท้อนว่าความเสี่ยงมีอยู่จริงและอาจเกิดขึ้นอีก การประเมินโครงสร้างบ้าน ติดตั้ง EWS จัดทำแผนฉุกเฉิน และทำประกันภัยคือ 4 ขั้นตอนที่เจ้าของบ้านทุกคนในพื้นที่เสี่ยงควรดำเนินการโดยไม่ชักช้า